Operacioni Sekret në Turqi: Si Shërbimi Sekret Amerikan e fshehu Presidentin Trump
Më 8 korrik, një manovër e pazakontë nga Shërbimi Sekret Amerikan u vu në qendër të vëmendjes, pasi presidenti i atëhershëm Donald Trump, pas përfundimit të samitit të NATO-s në Turqi, u largua në fshehtësi, duke përdorur një avion karrem dhe një metodë të sofistikuar zhvendosjeje. Ndërsa kamerat televizive regjistruan Presidentin Trump duke hipur në avionin presidencial Air Force One, detajet e zbuluara më vonë treguan një skenar krejt tjetër.
Sipas raportimeve, ndërsa Boeing-u i madh presidencial u ngrit nga Ankaraja, Presidenti Trump nuk ishte më në bord. Ai ishte transportuar fshehurazi me një kamion furnizimi ushqimor drejt një avioni tjetër, një “C-32A” – versioni ushtarak i Boeing 757 – i cili më pas e dërgoi atë në bazën ajrore RAF Mildenhall në Mbretërinë e Bashkuar. Personat që mbetën në Air Force One shërbyen pa dijeninë e tyre si karrem, të pavetëdijshëm se presidenti nuk udhëtonte me ta.
Megjithëse ky operacion tingëllon si skenë nga një film, taktika të tilla nuk janë të reja për Shërbimin Sekret. Ronald Kessler, autor i disa librave mbi këtë agjenci, thekson se strategjitë për të mashtruar këdo që mund të synojë presidentin janë “shumë të zakonshme” dhe kanë një histori të gjatë. Ekspertët i referohen kësaj si një praktikë standarde në situata të caktuara rreziku.
Robert McDonald, ish-zyrtar i lartë i Shërbimit Sekret me përvojë në mbrojtjen e presidentëve, shpjegoi për BBC se mashtrime në shkallë më të vogël janë të shpeshta edhe gjatë lëvizjes së autokolonave presidenciale. Këto autokolona, të cilat përfshijnë dhjetëra automjete sigurie, mbështetjeje, ambulanca dhe furgonë me gazetarët e Shtëpisë së Bardhë, përdorin shpesh dy limuzinat e blinduara presidenciale, të njohura si “The Beast”. Ndërsa njëra transporton presidentin, tjetra shërben si karrem, duke ndërruar pozicion gjatë rrugës.
“Ne e quajmë këtë ‘lojë me guaska’ (shell game),” tha McDonald, i cili drejtonte një nga këto automjete gjatë administratës së George W. Bush. Ai shtoi se këto ndërrime pozicioni bëhen larg syve të publikut, shpesh nën mbikalime, për të ngatërruar çdo kërcënim të mundshëm. Në mënyrë të ngjashme, edhe Marine One, helikopteri presidencial, fluturon zakonisht në formacion me tre helikopterë, duke ndërruar pozicionet për të fshehur se cili prej tyre transporton presidentin.
Mashtrime më të sofistikuara për zona rreziku
Për udhëtime jashtë vendit, veçanërisht në zona me rrezik të lartë, përdoren metoda edhe më komplekse. Paul Eckloff, ish-agjent i Shërbimit Sekret, thekson se ndërrimi i avionit nuk ndodh shpesh, por është një opsion i disponueshëm për Shërbimin Sekret dhe ekipet e mbrojtjes. Ai shpjegon se kur presidenti udhëton në zona lufte, shpesh përdoren taktika që krijojnë pasiguri për kundërshtarin, lidhur me avionin ose lëvizjen e saktë të liderit.
Historia ofron disa shembuj të tillë: në mars të vitit 2000, presidenti Bill Clinton fluturoi nga India drejt Islamabadit me një avion ekzekutiv pa shenja dalluese, duke u ulur pas një avioni karrem me ngjyrat e Air Force One. Tre vjet më vonë, George W. Bush mbërriti fshehurazi në Bagdad me një Air Force One me dritat e fikura, ndërkohë që Shtëpia e Bardhë kishte njoftuar se ai do ta kalonte Ditën e Falënderimeve në Teksas. Edhe në vitin 2023, Joe Biden u dërgua fshehurazi në Ukrainë, i shoqëruar vetëm nga një gazetar dhe një fotograf. Në këto raste, gazetarët në bord ishin në dijeni të mashtrimit, por u ishte kërkuar të mos raportonin në kohë reale.
Pse u mor kjo masë në Turqi?
Natyra e saktë e kërcënimit të perceptuar në incidentin më të fundit në Turqi mbetet e paqartë. Shërbimi Sekret nuk ka komentuar, ndërsa Shtëpia e Bardhë ka deklaruar vetëm se përdor çdo mjet të mundshëm për mbrojtjen e presidentit. Ekspertët theksojnë se Shërbimi Sekret duhet të jetë fleksibël dhe i gatshëm të improvizojë përballë kërcënimeve të reja, sidomos gjatë udhëtimeve jashtë vendit.
Sipas McDonald, fakti që Presidenti Trump u transferua fshehurazi nga Air Force One në një avion tjetër tregon se rreziku është konsideruar serioz. “Kjo më tregon se niveli i kërcënimit në Turqi ishte relativisht i lartë,” tha ai, duke shtuar se stafi presidencial, Shërbimi Sekret dhe Zyra Ushtarake e Shtëpisë së Bardhë ka shumë gjasa të jenë informuar menjëherë, të kenë vlerësuar inteligjencën dhe të kenë hartuar një plan për të neutralizuar kërcënimin.
Marc Polymeropoulos, ish-oficer i CIA-s me 26 vite eksperiencë, ndan të njëjtin vlerësim. “Pyetja kryesore është natyra e kërcënimit dhe çfarë ishte aq serioze sa ta detyronte Shërbimin Sekret të organizonte një operacion të tillë mashtrues,” tha ai. Kjo ngre edhe pyetjen nëse qeveria dhe komuniteti i inteligjencës kishin detyrimin të paralajmëronin personat që mbetën në avionin karrem.
A ishin në rrezik personat në avionin karrem?
Nuk është ende e qartë se sa i madh ishte rreziku real për ata që mbetën në bordin e Air Force One, i cili shërbeu si karrem. Gazetarët raportuan se u udhëzuan vazhdimisht të mbanin të mbyllura perdet e dritareve të avionit, një praktikë “jo e pazakontë” që tregon masa shtesë sigurie për pasagjerët, sipas McDonald.
Ai shpjegoi gjithashtu se Shërbimi Sekret nuk ka asnjë detyrim ligjor të informojë publikun për kërcënimet apo operacionet e zhvilluara për mbrojtjen e presidentit dhe shoqëruesve të tij. Ky vendim i takon Shtëpisë së Bardhë ose agjencive të tjera. “Shërbimi Sekret nuk merret me marrëdhënie me publikun,” theksoi McDonald. “Ne jemi shumë të zotë në ruajtjen e sekreteve, siç e tregon edhe emri ynë. Nuk është e nevojshme që të gjithë të dinë gjithçka.”