Vdes Ratko Mladiç, “Kasapi i Bosnjës”, i dënuar për gjenocidin në Srebrenicë dhe krime lufte
Ratko Mladiç, ish-gjenerali serb i Bosnjës, i njohur si “Kasapi i Bosnjës” dhe përgjegjës për disa nga mizoritë më të rënda të luftërave ballkanike të viteve 1990, ka ndërruar jetë ndërsa vuante dënimin me burgim të përjetshëm. Lajmi është konfirmuar nga burime familjare për Associated Press, të cilat bënë të ditur se Mladiç vdiq në spitalin e burgut të OKB-së në Hagë, Holandë. Djali i tij, Darko Mladiç, thuhet se është nisur drejt Hagës, ndërsa zyrtarët e Tribunalit të OKB-së nuk e konfirmuan menjëherë vdekjen.
Mladiç u dënua me burgim të përjetshëm në vitin 2017 nga Tribunali i OKB-së për Krime Lufte në ish-Jugosllavi, një vendim kyç drejt vendosjes së drejtësisë për viktimat e konfliktit. Ai ishte në paraburgim që nga viti 2011, pas shumë vitesh në arrati.
Figurë qendrore e tmerreve të luftës
Ratko Mladiç ishte një nga figurat më famëkeqe të një konflikti që shkaktoi mbi 100 mijë të vdekur dhe zhvendosi më shumë se një milion njerëz. Ai ishte komandant i forcave serbe të Bosnjës dhe drejtoi fushatën e spastrimit etnik që synonte krijimin e një entiteti serb. Ndër krimet më të rënda të komanduara prej tij ishte rrethimi i Sarajevës, kryeqytetit boshnjak, ku forcat e tij bombarduan qytetin dhe vranë civilë me snajperë për vite me radhë. Po ashtu, forcat nën komandën e tij ngritën kampe ndalimi për civilët joserbë dhe ekzekutuan sistematikisht të burgosur.
Pika kulmore e mizorive të Mladiçit ishte masakra e Srebrenicës në korrik 1995, rasti i vetëm i gjenocidit në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Në këtë enklavë të shpallur “zonë e sigurt” nga OKB-ja, forcat serbe nën udhëheqjen e tij ndanë mbi 8 mijë burra dhe djem myslimanë boshnjakë, i ekzekutuan dhe i varrosën në varreza masive, një akt brutal që zgjati më shumë se një javë.
Nacionalizmi dhe mungesa e pendesës
I lindur më 12 mars 1942, në fshatin Bozhinoviqi pranë Sarajevës, Mladiç, një ish-oficer komunist, u shndërrua në një udhëheqës ushtarak nacionalist. Pikëpamjet e tij u formuan pjesërisht nga fati i familjes së tij gjatë Luftës së Dytë Botërore, me babain e tij të vrarë nga kroatët. Ai e shihte luftën në Bosnjë si një mundësi për hakmarrje ndaj asaj që ai e quante “pushtimi osman” 500-vjeçar, shpesh duke iu referuar myslimanëve të Bosnjës si “turq”. Ai mburrej me epërsinë ushtarake dhe ishte i bindur në fitoren e tij, duke e quajtur veten “Zoti serb” dhe duke u thënë ushtarëve të tij të “digjnin trurin” e myslimanëve të Bosnjës.
Edhe gjatë procesit gjyqësor në Hagë, Mladiç shfaqi një mungesë të plotë pendese. Ai u shfaq sfidues dhe madje u bërtiti gjyqtarëve kur u dënua me burgim të përjetshëm, duke deklaruar se “Gjithçka që thatë është gënjeshtër e pastër. Turp t’ju vijë!”
Vitet në arrati dhe arrestimi
Pas ngritjes së aktakuzës për gjenocid në vitin 1996, Mladiç jetoi për vite me radhë si i arratisur. Fillimisht ai u fsheh në komplekse ushtarake në Bosnjë, ku thuhej se kujdesej për bletë dhe dhi, të cilave u kishte vënë emra personalitetesh të huaja që i përçmonte, si ish-sekretarja amerikane e Shtetit, Madeleine Albright. Më vonë, ai u zhvendos në Beograd, ku u pa në publik në dasmën e djalit të tij, në ndeshje futbolli dhe në restorante luksoze, duke shfaqur një arrogancë të veçantë. Ai u zhduk plotësisht nga sytë e publikut në vitin 2002 dhe u arrestua më në fund në maj 2011, në një fshat afër Beogradit, ku fshihej në shtëpinë modeste të një të afërmi.
Shëndeti i Mladiçit ishte i dobët që në momentin e arrestimit. Ai besohet se ka pësuar disa goditje në tru gjatë viteve të tij në arrati dhe është shtruar disa herë në spital gjatë kohës që ndodhej në paraburgim në Hagë.
Me vdekjen e Ratko Mladiçit, mbyllet një kapitull i dhimbshëm i historisë së fundit të Ballkanit, duke lënë pas kujtimin e krimeve të patjetërsueshme dhe rëndësinë e kërkimit të drejtësisë për viktimat.