Edi Rama për Vanity Fair: Sfidat e Qeverisjes, Protestat dhe Rasti “i Bukur” për Dorëheqje
Kryeministri Edi Rama ka dhënë një intervistë të gjerë për revistën prestigjioze italiane “Vanity Fair”, ku ka trajtuar një sërë temash, nga presionet politike dhe hetimet brenda qeverisë, tek protestat për projektet turistike në Sazan dhe Vlorë, ambicien e Shqipërisë për t’u bërë pjesë e Bashkimit Europian, si dhe aspekte të jetës së tij personale. Rama e përshkruan pushtetin si një hapësirë ku “muret lëvizin”, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë ruajtjen e distancës dhe perspektivës.
Intervista nis me reflektimin e Ramës mbi këshillën e ish-kryeministrit britanik Tony Blair, i cili i sugjeroi të mbante distancën e duhur nga “afresku” i qeverisjes. Megjithatë, Rama thekson se shpesh, vetë “afresku vjen drejt teje”, duke ngushtuar hapësirën dhe duke krijuar ndjesinë e një qelie. Kjo metaforë ilustron situatën e kompleksuar në të cilën ndodhet kryeministri, i rrethuar nga hetime për korrupsion që kanë prekur edhe zëvendësen e tij, Belinda Balluku, akuzat e opozitës së Sali Berishës për një “narko-shtet”, si dhe afatet për anëtarësimin në BE deri në vitin 2027.
Një pjesë e madhe e intervistës i kushtohet protestave të fundit kundër projekteve turistike në Sazan dhe Vlorë, ku dyshohet se janë përfshirë Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Rama hedh poshtë akuzat se Shqipëria po shet toka të paprekura tek oligarkë, duke i cilësuar si “një narrativë e ndërtuar mbi gjysmë të vërteta që janë shndërruar në një gënjeshtër gjigante”. Ai sqaron se bregdeti i Vlorës ishte pronë private, shitja e të cilit është pezulluar për shkak të hetimeve mbi pronësinë. Ndërsa për ishullin e Sazanit, ai thekson se mbetet pronë shtetërore dhe po negociohet vetëm një partneritet, me analizat mjedisore të planifikuara për të garantuar mbrojtjen e natyrës. Në lidhje me ndryshimet ligjore, kryeministri shprehet se legjislacioni është përshtatur me standardet europiane, duke parashikuar zona të ndryshme mbrojtjeje. Ai thekson se ende nuk ka një projekt konkret, por vetëm një “ide, një ëndërr” për të cilën po punojnë arkitektë dhe inxhinierë mjedisorë ndërkombëtarë, dhe se kur projekti të jetë gati, do të bëhet publik e do të diskutohet me ambientalistët. Sipas tij, turizmi luksoz është e vetmja rrugë për të shpëtuar natyrën nga ndikimi shkatërrues i turizmit masiv.
Duke folur për kërkesat e protestuesve për dorëheqjen e tij, Rama shprehet se do të qëndrojë në detyrë për sa kohë do të ndjej “zjarrin e pasionit”. Megjithatë, ai zbulon një moment “të bukur” për të dhënë dorëheqjen: mbledhja e parë e BE-së, pasi Shqipëria të jetë pranuar si shtet anëtar. Në kuadër të integrimit europian, kryeministri sërish shprehet i gatshëm të heqë dorë nga e drejta e vetos, pasi beson se Europa duhet të funksionojë me hierarki dhe jo me konsensus të plotë, duke vlerësuar se lënia e Ballkanit Perëndimor jashtë është më e kushtueshme sesa integrimi i tij.
Në rrafshin e marrëdhënieve ndërkombëtare, Rama thekson se Shqipëria nuk ka pasur marrëdhënie zyrtare me Kremlinin që nga viti 1960 dhe popullariteti i Putinit në vend është shumë i ulët. Megjithatë, ai mbron idenë e dialogut me Rusinë për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Lidhur me konfliktin Izrael-Hamas, ai rikonfirmon miqësinë e Shqipërisë me Izraelin, duke e konsideruar Hamasin “të keqen absolute”, dhe thekson se Shqipëria nuk mund të lejojë një politikë “barrikadash”. Për çështjen e qendrave të emigrantëve në Shqipëri, ai vë në dukje se vendi nuk duhet të bëjë pyetje kur qeveria italiane kërkon ndihmë, duke iu referuar ndihmës së Italisë ndaj Shqipërisë në të kaluarën. Rama gjithashtu shpreh respekt për Giorgia Melonin, duke e konsideruar atë trashëgimtare të “Pentapartitit” italian dhe duke theksuar se ideologjitë e ndryshme nuk duhet të pengojnë bashkëpunimin.
Intervista prek edhe detaje personale të kryeministrit. Ai tregon për periudhën e tij rebele si adoleshent marksist që refuzonte gjuhën italiane, për t’u kthyer më vonë. Një ngjarje pothuaj fatale në rrugët e Parisit, e ndjekur nga vdekja e babait të tij, e ktheu atë nga jeta si piktor në politikë, duke pranuar postin e Ministrit të Kulturës nga Fatos Nano. Rama, i cili vizaton sa herë që mundet, flet edhe për familjen e tij multireligjioze dhe raportin me djalin e vogël, Zahon, piktura e të cilit me mbishkrimin “Babi, jam krenar për ty” qëndron në zyrën e tij. Ai pranon se nuk është babai apo burri që do të donte të ishte për shkak të angazhimeve, dhe e cilëson bashkëshorten e tij, Lindën, si “opozitën më kokëfortë” në shtëpi, e cila e sfidon moralisht. Kryeministri e mbyll intervistën duke reflektuar mbi humbjen e gjumit dhe ndjesinë e vetmisë në procesin e marrjes së vendimeve, duke u kthyer sërish tek metafora e mureve që ngushtohen dhe pesha e pasojave që duhen paguar personalisht.