Shtetet e Gjirit: Pse hezitojnë t’i kundërpërgjigjen sulmeve iraniane?
Në vazhdën e tensioneve të larta mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, vendet arabe të pasura me naftë që kufizohen me Gjirin Persik janë kthyer në objektiva kryesore të kundërsulmeve iraniane. Këto sulme, të cilat shpesh synojnë asetet dhe infrastrukturën energjetike amerikane në gjashtë shtetet anëtare të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (Bahrein, Kuvajt, Katar, Oman, Arabi Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe), kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme dhe kanë ngritur pikëpyetje mbi reagimin e këtyre kombeve.
Kostot financiare të këtyre sulmeve janë alarmante. Sipas një vlerësimi të prillit nga Rystad Energy, dëmtimi i rafinerive të naftës, termocentraleve dhe objekteve të tjera energjetike mund të arrijë në 58 miliardë dollarë, shifër kjo që nuk merr parasysh incidentet më të fundit. Një shembull konkret është goditja dy herë brenda pak ditësh e një centrali kyç energjetik dhe shkripëzimi në Kuvajt. Përtej dëmeve materiale, sulmet kanë minuar besimin dhe sigurinë në rajon, duke penguar turizmin dhe udhëtimet ajrore në këtë nyje kyçe globale transporti, si dhe duke shkaktuar largimin e disa emigrantëve.
Megjithatë, pavarësisht dënimit të ashpër të sulmeve iraniane në territorin e tyre, udhëheqësit e Gjirit kanë shfaqur një hezitim të dukshëm për të ndërhyrë me një përgjigje ushtarake.
Hesham Sallam, studiues i lartë në Qendrën për Demokraci, Zhvillim dhe Sundimin e Ligjit të Universitetit të Stanfordit, shpjegon se kjo strategji buron nga fakti që një përshkallëzim i mëtejshëm me Iranin do të impononte kosto që këto qeveri nuk janë të gatshme t’i përballojnë. Shtetet e Gjirit kanë ndërtuar pjesën më të madhe të legjitimitetit të tyre të brendshëm dhe ndërkombëtar rreth vizioneve ambicioze të rritjes ekonomike, investimeve, turizmit, zhvillimit të infrastrukturës dhe integrimit më të thellë në tregjet globale. Një konflikt i intensifikuar me Iranin do të rrezikonte ndjeshëm projektet modernizuese në të cilat ato kanë investuar kaq shumë, si politikisht ashtu edhe financiarisht.
Ian Parmeter, ekspert i Lindjes së Mesme dhe ish-ambasador australian në Liban, thekson një faktor tjetër thelbësor: afërsinë gjeografike. Ndryshe nga Shtetet e Bashkuara, të cilat ndodhen mijëra kilometra larg Iranit, shtetet e Gjirit “janë shumë të vetëdijshme se çfarëdo që të ndodhë në të ardhmen, ato do ta kenë Iranin si fqinj”. Kjo perspektivë afatgjatë i detyron ato të mendojnë për një bashkëjetesë të pashmangshme, çka e bën ndërhyrjen ushtarake një zgjidhje me pasoja të rënda dhe të zgjatura, të cilat do të dëmtonin stabilitetin rajonal dhe zhvillimin e tyre.
Në këtë kontekst, mungesa e një kundërpërgjigjeje ushtarake nga ana e shteteve të Gjirit shfaqet si një vendim strategjik, i peshuar nga rreziku i përshkallëzimit dhe dëmtimit të objektivave afatgjata për zhvillim dhe stabilitet rajonal, pavarësisht kostos së lartë që po paguajnë aktualisht.