Asetet e Ngrira të Iranit: Një Sfidë Qendrore në Bisedimet me SHBA-në
Bisedimet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po përballen me një pengesë thelbësore lidhur me fatin e miliarda dollarëve të aseteve iraniane të ngrira. Një draft-marrëveshje e propozuar angazhon Uashingtonin për zhbllokimin e këtyre fondeve sapo të arrihet një marrëveshje përfundimtare, megjithatë, mosbesimi i thellë mes dy palëve mbetet një sfidë serioze.
Fillimisht, Teherani këmbënguli për lirimin e 24 miliardë dollarëve nga fondet e tij si kusht për çdo marrëveshje. Megjithatë, një zyrtar amerikan konfirmoi për CNN se asnjë fond i ngrirë nuk do të lirohet pa përmbushjen e angazhimeve nga ana e Iranit. Ky insistim iranian për një transferim të garantuar dhe të menjëhershëm reflekton mosbesimin historik ndaj SHBA-së, i cili zë rrënjë në dështimin e marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, të arritur gjatë administratës Obama. Siç shprehet Frederic Schneider, një bashkëpunëtor i lartë në Këshillin e Lindjes së Mesme, “Një premtim për lehtësimin e sanksioneve në të ardhmen ka pak vlerë për Iranin, pasi çdo premtim i tillë mund të anulohet nga një administratë e ardhshme ose nga vetë ish-Presidenti Trump.”
Megjithëse nuk ka një shifër zyrtare të saktë të fondeve të ngrira iraniane të disponueshme për publikun, vlerësimet nga mediat dhe analistët iranianë sugjerojnë një shifër që varion nga 124 miliardë deri në 167 miliardë dollarë. Schneider thekson se kjo shumë është afërsisht e barabartë me një të katërtën e prodhimit ekonomik të Iranit për vitin 2024, duke nxjerrë në pah rëndësinë e tyre strategjike.
Ku Ndodhen Asetet e Ngrira të Iranit?
Disa nga vendet ku gjenden fondet e ngrira të Iranit përfshijnë:
- Katar: Në vitin 2023, 6 miliardë dollarë fonde iraniane, të ngrira fillimisht në Korenë e Jugut, u transferuan në llogari në Katar. Ky transferim ishte pjesë e një marrëveshjeje për lirimin e të burgosurve amerikanë të mbajtur në Iran. Edhe pse Iranit do t’i lejohej të përdorte këto fonde për blerje humanitare, SHBA-ja dhe Katari arritën një “mirëkuptim të qetë” për të mos i dhënë Iranit akses të plotë në këto fonde.
- Oman: Mbi 10 miliardë dollarë të ardhura nga shitja e energjisë elektrike iraniane, të cilat mbaheshin në llogari irakiane, u transferuan në llogari të kufizuara në Oman dhe vende të tjera. Kjo u bë përmes një heqjeje dorë të lëshuar nga administrata Biden, por fondet mbeten nën kufizimet e sanksioneve, sipas një dokumenti të Dhomës së Përfaqësuesve të vitit 2023.
- Luksemburg: Agjencia e lajmeve IRNA raporton se 1.7 miliardë dollarë fonde iraniane janë ngrirë në Luksemburg për shkak të sanksioneve.
- Japoni: Irani ka kërkuar në vazhdimësi lirimin e aseteve të tij financiare të mbajtura në Japoni. Sipas Reuters, këto fonde vlerësohen në rreth 1.5 miliardë dollarë.